Baharatın üç düşmanı: ısı, ışık ve nem

Baharatların aromasını uçucu yağlar taşır ve bu yağlar ısı, ışık ve havayla temas ettikçe azalır. Nem ise baharatın topaklanmasına ve küflenmesine yol açabilir. Bu yüzden saklama düzenini bu üç etkeni azaltacak biçimde kurmak gerekir.

• Baharatları ocağın üstündeki ya da yanındaki raflarda tutmayın; buhar ve sıcaklık aromayı çabuk götürür.
• Güneş alan pencere önlerinden uzak durun; ışık özellikle pul biber ve toz biberin rengini soldurur.
• Kavanozdan baharat alırken buharlı bir kaşık ya da ıslak elle dokunmayın.
• Kapağı her kullanımdan sonra sıkıca kapatın.
• Baharatları serin, karanlık ve kuru bir dolapta saklayın.

Bütün mü, öğütülmüş mü?

Bütün baharatlar, yani karabiber tanesi, kimyon tohumu, tarçın çubuğu, karanfil ve yenibahar tanesi, uçucu yağlarını öğütülmüşlere göre çok daha uzun süre korur. Öğütme işlemi yüzey alanını artırdığı için aroma hızla kaybolur. Bu nedenle sık kullandığınız baharatları bütün alıp ihtiyaç anında havanda ya da küçük bir değirmende öğütmek en lezzetli sonucu verir. Bütün baharatı kuru bir tavada hafifçe kavurmak da aromayı uyandırır; yalnızca yakmamaya dikkat edin. Kekik ve nane gibi kurutulmuş otları avuçta ovarak kullanmak da aromalarını açar.

Bu süreler yaklaşık değerlerdir; ürün üzerindeki son tüketim ve saklama bilgisi her zaman önceliklidir.

Tazelik testi: baharatınız hâlâ canlı mı?

1. Küçük bir miktarı avucunuza alıp parmaklarınızla ezin ve koklayın; aroma belirgin değilse baharat yorulmuştur.
2. Rengine bakın: soluk ve mat bir görünüm aroma kaybının işaretidir.
3. Tadına çok az bakın; yavan ve toz gibi bir tat kalmışsa yenilemeyi düşünün.
4. Topaklanma, nem izi, küf kokusu ya da böcek belirtisi varsa baharatı tüketmeyin.
5. Hâlâ kullanılabilir durumdaysa ama aroması zayıfsa miktarı biraz artırın.

Test sonucunda baharatın yorulduğunu fark ederseniz atmak yerine önce yemeklerde miktarını artırarak kullanabilirsiniz; ancak bir sonraki alışverişte aynı baharatı daha küçük paketle almayı düşünün.

Kavanoz ve düzen

Cam ya da metal kapaklı, ağzı iyi kapanan küçük kavanozlar baharat için idealdir. Koyu renkli camlar ışıktan ekstra koruma sağlar. Büyük paketlerden aldığınız baharatı küçük kavanozlara bölün; böylece ana paket sık sık açılmaz ve havayla teması azalır. Her kavanozun üzerine alım tarihini yazmak, hangi baharatın yenilenmesi gerektiğini bir bakışta görmenizi sağlar. Online sipariş verirken küçük gramajlı paketleri tercih etmek, uzun süre dolapta bekleyen baharat birikimini önler. Yarıya inmiş büyük bir kavanozdaki baharatı daha küçük bir kaba aktarmak da havayla teması azaltır.

Baharat rafını ocak yerine çekmece ya da kapaklı bir dolap içinde düzenlemek, ışık ve ısıdan korunmanın en kolay yoludur. Kavanozları alfabetik sırayla ya da kullanım sıklığına göre dizmek, yemek yaparken zaman kazandırır.

Sık sorulan sorular

Baharatları buzdolabında ya da dondurucuda saklamalı mıyım?

Çoğu baharat için gerekmez. Soğuk ortamdan sıcak ortama geçişte kavanozun içinde nem yoğuşabilir ve baharat topaklanabilir. Serin ve karanlık bir dolap genellikle yeterlidir; yalnızca çok sıcak ve nemli ortamlarda biberler için buzdolabı düşünülebilir.

Süresi geçmiş baharat zararlı mıdır?

Genellikle yalnızca aromasını ve rengini kaybeder. Ancak nem almış, küflenmiş, kokusu değişmiş ya da böcek bulaşmış baharatı tüketmeyin. Şüphe duyduğunuzda yenisini almak her zaman daha güvenlidir.

Baharat dolabınızı yılda bir kez gözden geçirmek, hem mutfağınızı toparlar hem de yemeklerinize taze bir nefes katar.